خطب الإمام علي ( ع ) ( مترجم : عز الدين الآملي 904 ه - )

مقدمه 16

نهج البلاغة ( فارسى )

عشر من جمادى الاولى سنه اثنى و خمسين و خمسمائة . . . » نوشته شده بدون اسم يا امضاى ، كاتب معلوم نيست 552 تاريخ تاليف كتاب است يا تحرير نسخه . بيهقى در آغاز اين كتاب مى گويد نهج البلاغه را نزد امام حسين بن يعقوب بن احمد انصارى خواندم و اسم عده‌اى از ثقات مثل ابى الحسن نيشابورى مقيم نيشابور را مى برد و متذكر مىشود روايت صحيح از محمد بن همام بغدادى شاگرد رضى نقل شده ( متوفى 336 كه شرح حالش در تاريخ بغداد آمده است ( ذريعه ج 14 ص 139 ) و در ضمن مى گويد ابو لقسم ( ابو القاسم ) على بن الحسن الحونقى النيسابورى ( ورق 3 ) از من خواست نهج البلاغه را شرح كنم ولى فرصت نشد و آن مرد بزرگ در گذشت پس از مرگ او به تشويق يكى از بزرگان به انجام اين كار توفيق يافتم . در باره دشوارى كار ترجمه و شرح نهج البلاغه مى گويد فضلاى سابق نتوانستند نهج البلاغه را شرح كنند چون بر همه علوم واقف نبودند ( ايضا ورق 3 ) و حتى بعضى عقيده داشتند كه اين كتاب را نمى توان شرح كرد يا شرح آن از يك نفر ساخته نيست ( ورق 4 ) ولى من دامن همت به كمر زدم و خدمت كردم . ديگر قطب الدين راوندى متوفى 573 كتابى به اسم منهاج البراعة فى شرح نهج البلاغة دارد كه در 556 تاليف كرده است و به قرارى كه آقاى دانش پژوه نوشته است نسخه شماره 584 اخبار خطى كتابخانه آستانه اگر چه در سرلوح مذهب آن فقط نوشته شده است « شرح نهج البلاغة » و تاريخ تحرير و امضاى كاتب ندارد ، از راوندى است ( مقاله آقاى دانش پژوه در شماره 25 نامه آستان قدس ) . مؤلف در آغاز اين كتاب مى گويد در ابتداى جوانى به تأليف آن پرداختم و مدتى از عمر عزيز بر سر آن گذاشتم . سلسله حديث را به ابو الصمصام ذو الفقار بن محمد بن معبد الحسنى و شيخ محمد بن على الحلوانى و ابو جعفر طوسى مى رساند و مى گويد آنها از رضى نقل كرده‌اند . عبارت آخر نسخه اينست : « قد فرغ المصنف رحمه اللّه و اعلى درجاته من اتمامه في اواخر شعبان سنة ست و خمسين و خمسمائة » ديگر شرحى است از كيدرى بيهقى به اسم حدائق الحقائق فى فسر دقائق افصح الخلائق ( در مورد اسم اين كتاب به توضيح آقاى دانش پژوه در شماره 26 و 27 نامه آستان قدس رجوع كنيد ) كه در اواخر شعبان 576 تاليف شده است ( براى خصوصيات و معرفى آن رك مقاله آقاى دانش پژوه در شماره 25 نامه آستان قدس ) . ديگر منهاج الولايه در شرح خطب نهج البلاغه است از ملا حسين كاشفى سبزوارى و منهج الفصاحه فى شرح نهج البلاغه از كمال الدين حسين الهى اردبيلى متوفى 950 كه آن را بنام شاه إسماعيل صفوى تاليف